Featured

गढ़वाल रायफल्स और प्रथम विश्व युद्ध

प्रथम विश्व युद्ध में गढ़वालियों ने अपना पराक्रम दिखाकर देश को ही नहीं बल्कि दुनिया को चकित कर दिया था. मेरठ डिवीजन की उनकी दोनों बटालियनों  को गढ़वाल ब्रिगेड के नाम से फ्रांस भेजा गया. वहां पर भारी जर्मन हमले के सामने मित्र राष्ट्रों की रक्षा पंक्ति बिखरती जा रही थी. गढ़वालियों ने इस रक्षा पंक्ति को मजबूत किया और साथ ही जर्मनों को पराजय का स्वाद भी चखाया. फेस्टूवर्ट की शीतकालीन भयंकर लड़ाई में पहली बटालियन के नायक दरबान सिंह ने गजब के साहस का परिचय दिया और सर्वोच्च वीरता पुरस्कार विक्टोरिया क्रॉस पाया. ब्रिटेन के सम्राट ने युद्ध भूमि में ही उन्हें इस पुरुस्कार से सम्मानित किया.

फ्रांस की लड़ाई में अनेक गढ़वाली वीर हताहत हुये और बटालियनों की सैनिक संख्या बहुत कम हो गई. परिणामस्वरूप दोनों बटालियनों को मिलाकर ‘दि गढ़वाल राफल्स’ बना दी गई. अक्टूबर 1915 तक सैनिकों की संख्या बहुत कम होने पर रेजिमेंट को फ्रांस से वापस बुला लिया गया. सर जेम्स के शब्दों में वहां गढ़वाल राइफल्स ने बड़ा नाम कमाया. फ्रांस में जो भी उन्हें देखता उनका नाम इज्ज़त के साथ लेता. यहाँ तक की जर्मन सैनिक भी उन्हें पूरा सम्मान देते थे.

भारत लौटने पर इन बटालियनों को पुनर्गठित किया गया. मार्च 1917 में गढ़वाली फिर चल पड़े. इस बार जंग के लिये पश्चिम एशिया की ओर जहां उन्हें तुर्की सेना के विरुद्ध अनेक सफलताएं मिली. 1916 और 1918 में गढ़वालियों की तीसरी और चौथी बटालियन का भी गठन किया गया. इन दोनों बटालियनों ने अफगान युद्ध के दौरान विशेष वीरता का प्रदर्शन किया. इसी युद्ध के दौरान चौथी बटालियन के कम्पनी कमांडर लेफ्टिनेंट कनै ने अद्भुत वीरता के लिये विक्टोरिया क्रॉस हासिल किया.

पहले विश्व युद्ध और इसके बाद की लड़ाइयों में उच्च कोटि के पराक्रम के लिए ब्रिटिश सम्राट ने गढ़वाल रेजीमेंटों को राजसी खिताब से सम्मानित किया. गढ़वाली सैनिकों ने युद्ध में एशिया के रेगिस्तानी इलाकों, बर्मा के घने जंगलों और इटली के पठारी क्षेत्रों में कई खुली लड़ाइयां लड़ीं. उनके द्वारा जीते गए बैटल आनर्स (युद्ध सम्मान) इस बात के साक्षी हैं.

एक विशेष युद्ध स्मृति के मौके पर 11 नवंबर 1923 को गढ़वाल राइफल्स की प्रथम विश्व युद्ध में विशेष भूमिका के लिये गढ़वाल सैनिक की कांस्य प्रतिमा बनाकर सम्मानित किया गया. यह प्रतिमा आज भी लैंसडाउन में विद्यमान है.

चंद्रपाल सिंह रावत की किताब गढ़वाल और गढ़वाल  पर आधारित है .

काफल ट्री वाट्सएप ग्रुप से जुड़ने के लिये यहाँ क्लिक करें: वाट्सएप काफल ट्री

काफल ट्री की आर्थिक सहायता के लिये यहाँ क्लिक करें

Girish Lohani

Recent Posts

Casino Middelkerke bezoeken – complete gids met bonussen, betaalmethoden en mobiele app

Visit Casino Middelkerke: praktische begeleiding voor een geslaagde ervaring Waarom een bezoek aan Casino Middelkerke…

1 day ago

Trusted Grand Casino Chaudfontaine: stappen en methoden

Praktische gids voor het trusted Grand Casino Chaudfontaine Welkom op de ultieme handleiding voor iedereen…

1 day ago

Magyar Online Casino a legjobb ügyfélszolgálattal és támogatással

Magyar Online Casino a legjobb ügyfélszolgálattal és támogatással ▶️ JÁTSZANI Содержимое Magyar Online Casino a…

2 days ago

Казино Sultan Games в Казахстане – Удобный вход и безопасная игра

Казино Sultan Games в Казахстане - Удобный вход и безопасная игра ▶️ ИГРАТЬ Содержимое Удобство…

2 days ago

Казино онлайн 2026 – самые перспективные площадки для любителей азартных игр

Казино онлайн 2026 - самые перспективные площадки для любителей азартных игр ▶️ ИГРАТЬ Содержимое Лучшие…

2 days ago

NV Casino Online – Boni und Sonderaktionen

NV Casino Online - Boni und Sonderaktionen ▶️ SPIELEN Содержимое Willkommenspaket: 100% bis 500 EuroSonderaktionen:…

2 days ago